Ang Bultong ng Banaue, Ifugao

Abstract

Ang tesis na i to ay may layuning masagot ang katanungang " A􀀻o nga· ba ang tradisyong llul tong sa Banaue, Ifugao? Sekundaryong suliranin ang katanungang, "Buhay pa ba ito sa kasalukuyang panahon?" Ang mga katanungang ito ay nasagot sa pamamagitan ng mga hakbang na isinagawa ng mananaliksik. Una sa lahat ang pagpunta sa Banaue at sa mga ilang barangay nito upang kapanayamin ang mga matatandang may alam sa tradisyon. Nakatulong din ang panayam sa mga kawani ng pamahalaan partikular na ang NCIP Lagawe at NCIP sa Quezon City, o ang National Commission on Indigenous People. Mas naunawaan pa din ang konseptong ito nang magkaroon ng re-enacment ni to sa Bangaan Village, Ifugao. Dahil dito, naobserbahan ng mananaliksik ang buong paraan ng pagsasagawa ng tradisyon. Hindi rin maikakaila ang malaking tulong ng pagsasaliksik sa mga silid-aklatan kung saan may nakuha pang mga datos ukol sa tradisyong ito. Sa pagtatapos ng pag-aaral, napag-alamang ang bul tong ay isang ritwal na binubuo ng materyal at di-materyal na elemento. Ito ay mai tuturing ding sagrado at hindi bast a bas ta ang pagsasagawa. Ang materyal na elemento ng pakikipagbuno sa katunggali bilang pagpapakita ng lakas ng kalalakihan sa Ifugao at bilang paraan ng pagsasaayos ng usapin sa lupa, ang pagsigaw bago lumusob sa katunggali, ang canao na isinasagawa bago ang bultong na kinapapalooban naman ng pagkatay sa isang alay tulad ng manok na nagsisimbolo ng offering sa mga diyos na siya ding pinagbabasehan ng kapalaran ng kalahok sa pamamagi tan ng pagsusuri sa bile o apdo nito, ang canao pa din matapos ang bultong at ang hid.it o peace pact ng magkabilang panig. Ang di-materyal na elementong naki ta ay ang myth na pinagmula nito; ang tradisyon ng pagsasagawa nito na pinamumunuan ng mga elders; ang oral na tradisyon na ipinasa ng mga matatancla sa Ifugao partikular na ang mga mumbaki; ang debosyon sa mga diyos at ninuno na nakikita sa panalangin sa cafiao; ang demand nito o pangangailangan sa pagsasagawa ni to kung saan may kinalaman sa usaping pagmamay-ari ng lupa. Ang bultong sa kasalukuyan ay bahagi ng Imbayah Festival kung saan ito ay isang sports contest na nilalahukan ng iba't ibang barangay sa Banaue. Ito ang paraan ng pag-alala sa mga traclisyong Ifugao. Samakatuwicl ang bultong ay buhay na lamang sa alaala ng mga tao sa pamamagitan ng Imbayah. Ang festival na ito na ginaganap kacla taon ang nagsisilbing tagapagpasigla sa traclisyon. Nagsimula ang nagpapatuloy pa panahong ito ay Imbayah sa Banaue noong taong 1979 at rin hanggang ang pagsasagawa ngayon. Kasabay sa din nito sa iba' t mga ibang barangay sa Banaue bilang traclisyon sa pagsasaayos ng mga s igalot sa 1 upa. Sa katunayan, may nai talang record ang NCIP Lagawe ng totoong kaso nito sa pagitan ng dalawang pamilya noong taong 2000. Nangangahulugan itong ang bultong bilang ritwal ay may pinipiling panahon sa pagsasagawa. Ito ay maituturing na seasonal lamang kung gawin. Isa ito sa mga salik na nakaapekto sa survival ng traktisyon. Mayroon na rin makabago at mas mabilis na paraan ng pag-aayos ng usapin sa lupa ngayon. Nariyan ang korte, abogado at mga pag-uusap na iclinaclaan na lamang sa papel o dokumento. Maaaring mas pinipili na lang sa ngayon ng mga katutubo sa Banaue at sa iba pang bahagi ng Ifugao ang mas mabilis at tiyak na pagsasaayos ng lupa. Ito ay sa papel na lamang o dokumento.